Column - Joop van Holsteyn
Bij EénVandaag blikken smaakmakers uit het politieke jaar 2007 terug. Wat waren hun hoogte- en dieptepunten? Wat speelde er in de Tweede Kamer en bij de mensen die bepalend zijn?
Wetenschappers zijn
genuanceerd en vaak voorzichtig. Mooi. Maar het is ook een nadeel.
Een vraag naar politieke hoogte- en dieptepunten brengt de
wetenschapper namelijk ernstig in het nauw. Kijk, elk hoogtepunt
kent schaduwzijden, en welbeschouwd kent een gitzwart dieptepunt
vast ergens een lichtpuntje. Enerzijds, anderzijds. Om doodmoe van
te worden.Met het zweet in mijn handen doe ik toch een poging. En
noem ik de 100-dagen toer van het kabinet door het land het
politieke dieptepunt van het jaar. Waarom?Kijk, in de
representatieve democratie zoals we die in Nederland kennen, vormen
verkiezingen een belangrijk hoogtepunt. Het feest der democratie,
volgens sommigen. Dat gaat wel erg ver, maar er is iets voor te
zeggen. Bij verkiezingen spreekt de bevolking zich uit. Het
achterliggende idee is dat de politieke voorkeur wordt omgezet in
een stem op een programma, partij, persoon. Al die stemmen bij
elkaar vormen de electorale boodschap, die wordt mee- of
doorgegeven aan de (nieuwe) volksvertegenwoordiging, de 150 mannen
en vrouwen die de Tweede Kamer bevolken. Zij krijgen voor een
bepaalde periode een mandaat. Zeker, dat van die boodschap is in
hoge mate een fictie. Niet iedere kiezer geeft een boodschap door,
en wat de inhoud van die boodschap is, is onzeker en onduidelijk,
vaak onverstaanbaar. Toch is die fictie van wezenlijk belang. De
Kamer mag op die basis claimen het volk te vertegenwoordigen en kan
uit naam van het volk meewerken aan wetgeving en het uitvoerende
werk van de regering controleren. Wat doen nu plots Balkenende en
de zijnen? Die doen net alsof er helemaal geen
volksvertegenwoordiging is! Mooi hoor, dat men wil weten wat er
leeft in het land. Maar juist om die reden hebben we zoiets als
algemene verkiezingen, als een direct gekozen
volksvertegenwoordiging. Daaraan voorbijgaan, en dat is precies wat
het kabinet met de 100-dagen toer deed, is een openlijke belediging
van de Tweede Kamer. Sterker nog, dat is een forse aantasting van
de vertegenwoordigende democratie. Zonder heldere en doorzichtige
organisatie ervan, zonder dat duidelijk is met wie waarover en
waarom gesproken is, kan het kabinet beweren de wil van het volk te
kennen. Door de 100-dagen toer. Zo speelt het kabinet - dat van een
volksuitspraak in de vorm van een referendum volstrekt niets weten
wil, maar dat terzijde – op listige wijze het volk uit tegen de
volksvertegenwoordiging. Daarmee is de 100-dagen toer een aanslag
op het hart van de vertegenwoordigende democratie. Dieptepunt.Nou,
nou, nou, hoor ik sommigen denken. Was de intentie van het kabinet
dan niet goed, en zaten er misschien geen positieve kanten aan die
toer? Tja, als we zo gaan beginnen, dan zitten we binnen de kortste
keren in een wetenschappelijk debat. En dat was natuurlijk de
bedoeling niet…Prof. Joop van Holsteijn is neerlandicus en
politicoloog. Sinds 1986 is hij verbonden aan het departement
politieke wetenschap van de Universiteit Leiden.
Doorsturen |
Print/pdf |
