Vrijdag 22 juli 2011 ging de Noorse geschiedenis in als een pikzwarte dag. De dan 32-jarige Noor Anders Behring Breivik pleegde, zo bekende hij, een bomaanslag in het Regjeringskvartalet, de regeringswijk van Oslo. Acht mensen lieten daar het leven.
Vlak daarop richtte hij een bloedbad aan op het eiland Utøya, waar een jeugdkamp van de regerende sociaaldemocratische Noorse Arbeiderspartij gaande was. Tussen de 500 en 700 jongeren waren er aanwezig waren, 69 van hen lieten het leven. De dader werd dezelfde dag aangehouden, verhoord en bekende.
Het spookt nog dagelijks door hun hoofd. De slachting, die ze voor hun ogen zagen gebeuren, zullen ze nooit meer vergeten. Bjørn en Adrian waren allebei op Utøya toen Anders Breivik daar op 22 juli een bloedbad aanrichtte. Hoe kijken zij terug op wat is gebeurd? Hoe hebben ze hun leven weer opgepakt? Zijn ze nog politiek actief? EenVandaag gaat terug naar Utøya, om terug te blikken en vooruit te kijken.
Aanstaande maandag start het proces tegen Anders Breivik, de Noor die de verantwoordelijkheid heeft opgeëist voor de bomaanslag in Oslo en schietpartij op het eiland Utoya vorig jaar juli. In EenVandaag een bijzonder portret met Breiviks vader en stiefvader aan het woord. Zij vertellen uitgebreid over hun zoon. Ook spreken we met de Noorse misdaadpsychologe Ragnhild Bjørnebekk. Wie is Anders Breivik en hoe kwam hij tot zijn daden?
De Noorse Socialistische partij kreeg op 22 juli 2011 te maken met een ramp van ongekende omvang. Anders Breivik richtte een bloedbad aan en doodde op het zomerkamp-eiland Utoya 69 kinderen en partijleiders. De partij moet nu verder, op naar de toekomst, maar wel met een groot, pijnlijk litteken.
Volgens sommigen zijn ze extreemrechts, zelf vinden ze zich gewoon conservatief: de schrijvers van het tijdschrift Catholica. Europa gaat ten onder, schrijven ze, de oude katholieke kerk moet daartegen in opstand komen. Het liefst willen ze terug naar de tijd van de middeleeuwen. Volgens critici doet het denken aan de ideeën van Anders Breivik, de Noorse terrorist. Kort voor zijn aanslagen stuurde Breivik een email naar twee Catholica-schrijvers.
Zeker acht dodelijke slachtoffers die op het eilandje Utoya vielen kwamen uit de stad Trondheim. De stad, 500 kilometer ten noorden van Oslo, rouwt om haar doden en luistert naar de verhalen van hen die ternauwernood wisten te ontkomen. In EenVandaag het verhaal van Trondheim.
Veel Nederlanders lijken geroerd door de moed, de wijsheid en de saamhorigheid van de Noren. Zij vinden het indrukwekkend om te zien hoe de Noren met deze ramp omgaan. Zouden wij Nederlanders in een vergelijkbare situatie ook zo reageren?
Om 12 uur vanmiddag was Noorwegen een minuut stil ter nagedachtenis van de slachtoffers. Gisteren werd in de kathedraal van Oslo een herdenkingsdienst gehouden voor de slachtoffers van de bomaanslag en de schietpartij. EenVandaag verslaggever Bart Hettema is in Oslo, samen met cameraman Freek Herberts maakte hij een reportage over het verdriet van Noorwegen.
De dader van het bloedbad in Noorwegen plande zijn aanslagen jarenlang in afzondering en met beangstigende nauwkeurigheid. Dat beschrijft de Noor in een manifest van 1500 pagina’s dat inmiddels over de hele wereld bekend is. Precies zoals hij wil. Vanavond in EenVandaag een reportage over de denkwereld van de Noorse extremist.
De Noorse terrorist Anders Breivik liet zich, in wat hij zelf omschrijft als een ‘kruistocht’, inspireren door extreem-rechts en het christendom. Hij beschrijft het zelf in een ‘manifest voor de onafhankelijk van Europa’ dat hij vlak voor de aanslag verspreidde. Breivik was een tijd lid van een rechts-conservatieve Noorse beweging (Progress Party), maar verliet die partij omdat hij de standpunten niet ver genoeg vond gaan.
Hoe kon de dader van het bloedbad in Oslo tot zo’n onbeschrijfelijke daad komen? De extremist beschreef zijn plannen in een manifest. We analyseren het met Corine de Ruiter, Forensisch Psycholoog verbonden aan de Universiteit van Maastricht.
Met de aanslag tijdens de politieke jongerenbijeenkomst is de Noorse Sociaal Democratische Arbeiderspartij direct in het hart getroffen. EenVandaag spreekt met PvdA-leider Job Cohen en oud-politicus Bram Peper.
Een zwarte dag in de geschiedenis van Noorwegen. Gisteren werd het land opgeschikt door twee dodelijke aanslagen. In de middag ontplofte een autobom bij het ministerie van Olie. Deze aanslag kostte zeven mensen het leven. Kort daarna werden 84 jongeren gedood het eiland Utoya. Het totaal aantal doden staat nu op 91. Een tweeëndertigjarige man is gisterenavond aangehouden en gelijk verhoord. De Noren vragen zich nu collectief af: "Hoe kon dit gebeuren?". In Oslo is onze verslaggever Bart Hettema.
In de studio reageert terrorisme onderzoeker Bibi van Ginkel van Clingendael. Ze werkt ook voor het International Center for Counter-terrorism in Den Haag, dat overheden adviseert over maatregelen tegen terrorisme. Onlangs brachten ze een studie uit over ‘lone wolfe’ terroristen. De dader van het bloedbad in Noorwegen past in dat profiel en is daarmee ‘de nachtmerrie van elke overheid'. Het is voor terreurbestrijders zeer moeilijk je te wapenen tegen dit type dader dat onopvallender opereert dan een netwerk.
De 32-jarige Noor Anders Behring Breivik is opgepakt en verhoord in verband met de bomexplosie in Oslo en schietdrama op het eilandje Utøya. Hij heeft inmiddels bekend. Volgens de Noorse tv-zender NRK heeft hij rechts-extremistische sympathieën en een vergunning voor drie wapens. Vanavond in EenVandaag: wie is deze man?
Ongeveer gelijktijdig met de bomaanslag in het centrum van Oslo heeft een als politie-agent verkleedde man een bloedbad bij een jongerenbijeenkomst van de regerende Arbeiderspartij aangericht op het eiland Utoya in de buurt van Oslo. Het gaat om overwegend tieners en jongeren in de leeftijd van 14 tot 25 jaar. De Noorse politie verhoogde zaterdag het dodental van 10 naar 80.
In Oslo zijn vrijdag meerdere personen om het leven gekomen door de zware explosie die rond 15.20 uur plaatshad. Het zou gaan om een bomaanslag op het ministerie van Olie, zo meldde de Noorse politie. Zeven sterfgevallen zijn officieel bevestigd. Tenminste zeven mensen raakten zwaargewond. EenVandaag spreekt vanavond met Bibi van Ginkel, terrorismeonderzoeker bij instituut Clingendael.
Ongeveer gelijktijdig met de bomaanslag in het centrum van Oslo heeft een als politie-agent verkleedde man een bloedbad bij een jongerenbijeenkomst van de regerende Arbeiderspartij aangericht op het eiland Utoya in de buurt van Oslo.