Politiek is slecht voor je hart

Tijd voor een update - wat is de stand van zaken rondom de komende Parlementsverkiezingen?

Het was nacht, het werd morgen. De eerste nacht in Iran ging voorbij zoals veel Perzische nachten voorbijgaan, vooral in het heuvelachtige noorden van Teheran. Gevoed door een onzichtbare, maar levendige handel in drugs en drank, komen hier ´s nachts in kelders en flats veel op het westen georiënteerde jongeren bij elkaar over de vloer.

Het is een elitaire bubbel in een land dat natuurlijk ook miljoenen anderen kent. Zij – die anderen - vormen de basis voor de religieuze autoriteiten en hun huidige pionnen in de regering. Met hen willen we de komende dagen gaan kennismaken - bijvoorbeeld in Qom, het religieuze hart van Iran.

Eerst, een update - wat is de stand van zaken rond de komende Parlementsverkiezingen?

Wat je er verder ook van vindt: het is een dynamisch proces, de aanloop naar de verkiezingen van 14 maart. Zo'n 2.000 kandidaten hadden zich geregistreerd, maar werden afgewezen. De één was ´te weinig islamitisch´, bij de ander bestond onduidelijkheid over de papieren. Een harde eis bij deze verkiezingen is dat parlementariers in spé een academische graad hebben. Dat moet je met documenten en stempels kunnen bewijzen.

Ondertussen is er elke dag weer een verschuiving te melden in de verkiezingsrubriek van één van Iran´s internationale kranten, de Tehran Times. Uit de eerste groep van afgewezen kandidaten is tot drie keer toe een groep alsnog toegelaten tot de verkiezing, door de Raad van Hoeders. De teller staat inmiddels op 813, waaronder ook de kleinzoon van Ayatollah Khomeini, die aanvankelijk werd afgewezen. Zijn afwijzing bleek uiteindelijk ook voor de Raad van Hoeders ´een brug te ver´.

Vanuit het oogpunt van de democratie lijken de onverwachtse bewegingen van de religieuze overheid goed nieuws. Toch zijn de hervormers in Iran niet al te enthousiast.

Verschillende leiders uit het kamp van de reformisten geven aan dat dit slechts schone schijn is. Montajabnia, de leider van de 'National Confidence Party', geeft aan dat de alsnog toegelaten kandidaten het charisma ontberen dat nodig is om het op te nemen tegen de kandidaten van andere partijen. De meer bekende en invoedrijke politici worden nog altijd buitengesloten.

De invloedrijke, overwegend progressieve geestelijke Kharroubi spreekt van een kleine verbetering, maar wijst er tegelijk op dat zelfs wanneer alle kandidaten die op de lijst komen worden verkozen, de hervormers nog altijd niet meer dan 25 % van de 290 kandidaten in het parlement kunnen leveren.

Ayatollah Ali Montazeri - ooit de gewezen opvolger van Khomeiny, nu een gevreesd criticus van het bewind - was nog stelliger: deze verkiezingen zijn een bedreiging voor het welzijn van het Iraanse volk.

Hoe het ook zij: spannend is de onzekerheid wel.

Onzeker tot het laatste moment

Op bezoek bij Morteza Alviri zien we wat die onzekerheid betekent voor de kandidaten zelf. Hij is een van de kandidaten op de uit de supporters van ex-premier Khatami samgengestelde lijst van hervormers. `Ik hoor binnen 4 dagen of ik alsnog wordt toegelaten. Daarom moet ik nu nog een beetje op de vlakte blijven en pas ik op mijn woorden. Je weet nooit of de Raad van Hoeders niet alsnog toestemming geeft voor mijn deelname aan de verkiezingen. Volgende week zal ik hele andere antwoorden geven op je vragen. Dan weet ik waar ik aan toe ben.`

Alviri is oud-parlementslid ex-burgemeester van Teheran, was ambassadeur voor Iran in Spanje en heeft vanwege zijn politieke werk gevangen gezeten onder het regime van de Shah (voor de Revolutie van 1979). Toch kreeg hij te horen ´niet geschikt´ te zijn voor de komende verkiezingen. Een harde klap voor een politieke veteraan als hem. In één van de latere videoblogs komt hij uitgebreid aan het woord. Een weekje later, zodat hij toch vrijuit kan spreken.

Voor één progressieve geestelijke - Ayatollah Tavassoli - werd de politieke spanning teveel. Hij bezweek tijdens een speech, waarin hij zich opwond over de geweigerde kandidaten. Nee, het zit de politici en geestelijken die streven naar verandering (binnen de marges van de Islamitische Republiek) niet mee.