De test: verkiezingen in Iran

‘Verdere militarisering van de politiek’, zegt de een. ‘Nee’, zegt Khamenei, de opperste leider. ‘De verkiezingen zijn een test om de kracht en waardigheid van de Iraanse natie en het Islamitische systeem te tonen.’ De vraag naar de betekenis van de verkiezingen zaait verdeeldheid. Niet alleen onder de politieke betrokken. Ook Iran-watchers en analisten verschillen van mening. Daarom, in dit blog: korte reacties van deskundigen uit Nederland en Iran over de vraag: wat is betekenis van de verkiezingen die morgen plaatsvinden?

Rijken en geestelijken bepalen samen de uitslag

Ramin Karimiam (Teheran, onderzoeksjournalist/historicus)

Anders dan veel politieke analisten zie ik nog geen ´nieuwe garde´ opstaan van politici. In principe zijn het nog steeds dezelfde krachten en groeperingen die de politiek beheersen. De constitutionele revolutie van 1905, waardoor Iran een parlement kreeg, werd ook geleid door de klasse van handelaars en machtige zakenmensen. Dat was geen brede volksbeweging. In Iran heb je sindsdien de koopmansklasse, de geestelijke elite én de getrouwen van de Shah (Iran´s koningshuis tot de Islamitische Revolutie) die met elkaar om macht en invloed strijden. Tussen deze groepen vormen zich telkens nieuwe coalities, waarbij sinds de Islamitische Revolutie de monarchisten van het toneel zijn verdwenen. Bij de komende parlementsverkiezingen zal het dus weer gaan om de bovenklasse die met geestelijken in zee gaan en samen een publiek zullen aanspreken.

Er wordt een echte campagne gevoerd

Muhammad Legenhausen (Qom, Politiek filosoof)

´De kranten beginnen steeds meer verhalen over de kandidaten te vertellen en plaatsen daarnaast advertenties. Het gaat daarbij echt om personen die op eigen houtje campagne voeren. Daarbij gebruiken ze ook vrijwilligers die deur aan deur langs de huizen gaan om informatie over de kandidaten te verspreiden. Kandidaten roemen vaak hun verdiensten voor het land, in het verleden. Of ze benadrukken hun academische achtergrond (bij deze verkiezingen was een Master-titel voor het eerst verplicht).

Er worden ook posters opgehangen met de gezichten van de kandidaten erop. De grootte van die gezichten wordt beperkt. Inspecteurs controleren dit en als ze een afbeelding tegenkomen die te groot is, beperken ze die. Wat je ook wel ziet, is dat ze prominente Iraniers hun voorkeur voor hun kandidatuur laten uitspreken.`

Tussen hoop en vrees

Shervin Nekuee (Nederland, schrijver en publicist van onder andere De Perzische Paradox)

Ik heb de verkiezingen niet op de voet gevolgd. Maar voor de toekomst van Iran is de internationale publieke opinie minstens even belangrijk als interne verkiezingen. Voor die toekomst kijkt Iran vaak naar haar belangrijkste buren. Aan de ene kant vinden ze Afghanistan, een land dat voor veel Iraniërs het nachtmerrie scenario vertegenwoordigt dat ook Iran kan overkomen. Aan de andere kant vinden ze Turkije dat democratie, een islamitisch ethos en een groeiende economie weet te verenigen. Het opbouwen van een gerespecteerde positie in de internationale arena – en daarmee het hoopvolle voorbeeld van Turkije open houdend – kan alleen als de vervreemding tussen het Westen en Iran wordt overwonnen.

Democratische weg is zinloos

Anonieme demonstrant (Iran, Initiatiefnemer van Fire on Quran)

De democratische weg kan helemaal niets veranderen in een totalitair religieus regime. We moeten vechten voor dat waar we van dromen en ten eerste moeten we het idee aanvechten dat religieuze overtuigingen in ons land een middel zijn om over ons te regeren, nog wel op een barbaarse manier.

Parlementsverkiezingen bieden geen enkele hoop. Ook de reformisten spelen niet meer dan een rol in een totalitair regime als het onze. Er zijn kleine verschillen, maar ook reformisten accepteren dezelfde basisvoorwaarden als de conservatieven die alles willen terugvoeren tot de waarden van 1979. De grootste problemen van het land, zoals het misbruiken van mensenrechten, het censuur in de media, het gebrek aan rechtszekerheid en de armoede onder grote delen van de bevolking, zullen door deze verkiezingen niet worden verbeterd of aangesneden.´

Zorg over relatie met buitenland

Reza Kahlaee (Mashad, manager van een IT-bedrijf in de Oliesector)

`Ik volg de procedure van de verkiezingen op de voet, maar zelf ga ik niet stemmen. De werkelijke beslissingen over wie de macht heeft worden toch ergens anders genomen. Voor mij als ondernemer die veel in Europa zakendoet, is het wel belangrijk dat de sancties niet toenemen. Nu merk ik er nog niet veel van, behalve dat de prijzen voor wonen en eten zijn toegenomen. Ik hoop dus op ontspanning tussen Iran en het westen en verwacht veel van de diplomatiek van de Europese Unie.

Hoewel ik zelf een liberale moslim ben, moet je wel weten dat we ons meer en meer zorgen maken over de karikaturen van onze HEILIGE profeet Mohammad. Dat doet ons echt veel pijn en we hopen uit de grond van ons hart dat dit zal worden gestopt. Zo niet, zal er ongetwijfeld gewelddadig protest volgen.´

Verdere militarisering van de politiek

Mehrdad Lavaei (Nederland, directeur Iran Future)

Er is sprake is van een nieuwe generatie middeljarige politici met militaire- en geheime dienst achtergrond die de Iraanse politieke arena steeds verder in bezit neemt. Onder deze omstandigheden heeft een meerderheid van de oppositionele politieke organisaties binnen Iran deze achtste parlementaire verkiezingen geboycot. Vanwege haar bijzonder ondemocratische aard dus. Zij noemen deze verkiezingen “engineered elections” waar het aantal zetels voor iedere politieke kring en ieder financieel netwerk van tevoren vastgesteld is. Toch is te verwachtten dat ruim 50% van Iraniërs te gaan stemmen. Dit lijkt veel groter te zijn dan de sociale basis van de machtsblokken binnen het islamitische regime. De vraag is dan dus: waarom gaan Iraniërs stemmen? Waarschijnlijk vanwege dezelfde oude universele reden als in alle dictatoriele landen: angst en hoop.

Wat denk je? Wie gaat er gelijk krijgen? En ook voor andere analyses en prognoses moet je vooral de commentsfunctie gebruiken.