Terug uit IJsland (slot)

Het was natuurlijk een aantrekkelijk gegeven: een verslaggever op zoek naar zijn eigen geld in IJsland. Een verslaggever kan het immers allemaal wel even uitzoeken en rechtzetten. Maar de waarheid is dat je ook als verslaggever niet meer dan een stofje bent, een volstrekt nietig individu dat vermorzeld wordt in het geweld dat zich afspeelt op de financiele markten. En ik heb mezelf echt niet de illusie gemaakt dat ik meer voor elkaar zou krijgen dan welke andere spaarder. Natuurlijk, je kan je als gedupeerden verenigen, je wapenen met advocaten, maar dat is een kwestie van een hele lange adem en een zeer complex internationaal juridisch gevecht.

Moeten de belastingbetalers nu opdraaien voor mijn riskante gedrag? De Staat zegt: wij nemen de vordering op de IJslandse banken over en creeren rust onder de Nederlandse (Icesave)spaarders. Die zijn er vanuit gegaan dat een spaarproduct dat op de Nederlandse markt wordt aangeboden, waarvan in geen enkele financiele bijsluiter stond dat het hier ging om een verhoogd risico, veilig is. De regeling- waarbij de eerste 20000 euro niet en de tweede tranche van 19000 euro wél door de Nederlandse Bank vergoed werd -bleek daarnaast in de praktijk onrechtvaardig uit te pakken want de kleinste spaarders zouden het hardst worden getroffen.

Ik vind dat Wouter Bos een wijs besluit heeft genomen. Ik denk niet dat de Nederlandse belastingbetaler beter af was geweest als de Icesavespaarders aan hun lot waren overgelaten. Dan was er namelijk anderhalf miljard euro definitief uit de Nederlandse economie verdwenen, en was de paniekgevoeligheid in de Nederlandse samenleving waarschijnlijk flink toegenomen. Nu ligt er een vordering van de Nederlandse Staat op IJsland, een land dat op mij een beschaafde indruk maakt en in het bezit is van interessante natuurlijke hulpbronnen die nog van pas kunnen komen als ons aardgas straks op is.

Was het hebzuchtig om 5,25 procent rente te willen? Niet meer hebzuchtig dan de grote Nederlandse banken toen ze tijdens de vette jaren hun eigen spaarders op een zo laag mogelijk tarief wilden houden. Was het Icesave verhaal te mooi om waar te zijn? ABN AMRO, Fortis, OHRA , en anderen bieden -nu ze ons spaargeld echt nodig hebben -ook opeens 5,25 procent. Ben je dan nu ook naief en riskant bezig als je op dát aanbod ingaat?

Nu even terug naar mijn eigen verhaal, en iets dat ik al probeerde aan te stippen in onze uitzending.

Ik heb vorige week aan den lijve ervaren wat de kredietcrisis met je kan doen. Het heeft mij er toe gebracht mijn eigen normen, mijn eigen rationaliteit even geheel te verlaten. Ik heb net als veel anderen op dinsdagochtend geprobeerd op het laatste moment toch nog mijn geld van de rekening te halen. Het was ieder voor zich, terwijl ik wist dat juist door die collectieve gedachte de ondergang van Icesave onafwendbaar was. Ik vond het voor mezelf een ontluisterend moment. Het heeft mij doen inzien dat het grootste gevaar van deze crisis niet is dat we ons geld kwijtraken. Als we niet oppassen kunnen we dus zomaar onze redelijkheid, ons vertrouwen in elkaar, in onszelf en onze normen kwijtraken. We zien dat in deze crisis bevriende landen als IJsland en Engeland elkaar van de ene op de andere dag als schurken gaan behandelen. Iemand schreef in reactie op de weblog dat we desnoods het leger maar op IJsland moeten afsturen. Het is uiteraard scherts, maar je ziet dat sommige beangstigende processen heel snel kunnen gaan. Laten we dus vooral het hoofd koel houden.

Als ik mijn spaargeld terug heb, zal ik het linea recta in de Nederlandse economie steken. Ik ga gewoon door met de verbouwingsplannen waarvoor het geld bedoeld was zodat ook de aannemer de loodgieter en de timmerman profiteert. Ik wil iedereen bedanken voor de vele reacties op de site. Ze bewijzen gelukkig dat een crisis ook positieve zaken als saamhorigheid en empathie kan oproepen.

Tweet