The new kid on the right block

Wat gebeurt er als je aanklopt bij Yisrael Beiteinu, de ultrarechtse partij die je met 15 zetels gerust de hype van deze verkiezingen kunt noemen?

We gingen op zoek naar het geheim van Lieberman (de populistische leider van deze partij) en besloten simpelweg aan te kloppen bij het campagnekantoor...

Het kantoortje zit in een nietszeggend kantorencomplex op de 4e verdieping. Als we, ietwat verdwaald, eerst een ander kantoor binnenlopen kijkt het meisje dat we de weg vragen nogal verschrikt op. "Nee, dit is niet Yisrael Beiteinu." Ze wil er duidelijk niets mee te maken hebben. Geen wonder: de opkomst van Yisrael Beiteinu heeft het land verdeeld in fanatieke aanhangers en fel bezorgde tegenstanders, die in de voornemens van de partij een echo van het fascime herkennen. De opkomst van Lieberman doet, qua polarisatie, nog het meest denken aan die van Pim Fortuyn. Alleen leefde Lieberman nog op verkiezingsdag...

De partij doet al sinds 1999 mee met de verkiezingen en wist, buiten haar aanhang van Russische immigranten, tot nog toe maar weinig potten te breken. Maar bij deze verkiezing stemden heel gewone, moderne Joodse jongeren ineens ook op deze partij. We ontmoeten een van hen bij het stemkantoor in Ashkelon. Jair, een stoere jongen van een jaar of 25, neemt het luidruchtig voor hem op: "Wat zou jij stemmen als je elke dag door raketten geraakt kan worden? Dan heb je een sterke leider nodig die ons kan beschermen. Die op onze vijanden geen duimbreed toegeeft. Ook de Arabieren die in Israel zelf wonen moeten eindelijk eens kiezen waar hun loyaliteit... Willen ze bij Israel horen? Prima, dan moeten ze dezelfde rechten en plichten krijgen als wij. Maar, als ze eigenlijk meer sympathie voor onze vijanden hebben, waarom gaan ze daar dan niet wonen?"

Loyaliteit. Dit woord valt in vrijwel elke discussie over Lieberman's politieke agenda. "No citizenschap without loyalty" was een van zijn slogans.

Dr. Ze'ev legt uit waarom dit zijn achterban zo aanspreekt. Hij is als professor verbonden aan het JCPA (Jerusalem Centre for Public Affairs). Hij maakt studie naar de integratie van immigranten uit de voormalige Sovjet Unie. Zoals Lieberman, een Moldavier, en zij vrouw, een Poolse. "Deze immigranten kwamen zelf naar Israel en hebben zich geintegreerd in de samenleving zonder bevoordeeld te worden. Ze zijn op eigen kracht gekomen waar ze nu zitten. Dezelfde gedachte passen ze toe op de Arabische minderheid in Israel, (hoewel deze natuurlijk grotendeels al veel langer woonachtig is in dit land). Wil je erbij horen? Dat is prima, maar dan moet je loyaal zijn aan de staat. Vervolgens helpt de staat ook jou."

Iets anders dat vooral veel jongeren steekt, is dat Arabische Israeliers voor een lager bedrag aan de beste universiteiten mogen studeren. En dat ze, anders dan Israelische jongeren, niet het leger in moeten en lagere belastingen zouden moeten betalen, zijn eveneens grote grieven. De oorlog in Gaza heeft al deze frustraties op scherp gezegd, zo lijkt het. Voor stemmers met zulke frustraties komt een populist als Lieberman als manna uit de hemel. "Als wij sterker en harder zijn, dan zullen zij meer loyaal worden", liet Lieberman onlangs optekenen bij een bezoek aan de V.S. Hij belooft een einde aan een decennium van zwakte en ' slappe' vredesgesprekken...

Intussen staan we nog altijd voor de deur bij Yisrael Beiteinu. De eerste man die ons opendoet is een gestaalde Rus met het uiterlijk van een militair. Zijn opdracht is duidelijk: weer alle pottenkijkers.... Als we gewoon blijven staan, volgt de tweede partijfunctionaris. Met machtige bakkebaarden en een grote sigaar nonchalant in de hand lijkt hij verguld met de aandacht. Toch zijn ook zijn orders duidelijk: geen gepraat met de pers. Daarom zegt hij: "kom over een half uur maar terug." Als we doet doen ontmoeten we dan toch de PR-functionaris. Ook hij wil ons niet te woord staan. Wel is het op het kantoor een komen en gaan van het soort mannen dat je eerder in een casino verwacht dan in de politiek. De wodkawalm bij sommigen, verraadt een Russische herkomst.

Achteraf horen we een mogelijke verklaring van onze ontvangst op het hoofdkantoor: de partij doet er alles aan om minder Russisch over te komen en Lieberman zou zijn imago als de "Poetin van Israel" liever kwijt, dan rijk zijn.

Hier ligt namelijk een gevoelig punt rond Yisrael Beiteinu: hoewel veel Russische migranten een Joodse herkomst hebben, is de hoeveelheid niet-Joodse gelukszoekers uit Rusland gegroeid. We horen dat er in Rusland een levendige handel in papieren bestaat die de Joodse identiteit kunnen bevestigen. Het verklaart ook sommige andere programmapunten van de partij, zoals het openstellen van het burgerlijk huwelijk naast het huwelijk in de Synagoge.

Bij andere politieke hardliners op rechts, zoals de religieuze partij Shas, staat de partij dan ook in een kwaad daglicht. Een prominente Rabbi uit de Shasgelederen noemde een stem op Lieberman al een stem die regelrecht naar Satan gaat.

Om een rechtse meerderheidsregering te vormen moeten Likud en Kadima met Yisrael Beiteinu en Shas om de tafel. De strijdbijl van de verkiezingen zal dan ook snel moeten worden begraven. In het uitgaansleven uit Jeruzalem ontmoeten we Moshe, een gematigde, rustige jongen. Hij kijkt uit naar een rechtse regering. "Het leger heeft de steun van een sterke rechtse regering nodig. Niet dat we zo graag willen vechten, maar we zijn omringd door landen en bewegingen die een einde aan onze staat en onze manier van leven willen maken. We kunnen niet anders..."

Tweet