Journalistieke kaders

Journalisten zijn niet gewend de kaders aan te geven waarbinnen ze werken. Toch is dat onderwerp van wat ze schrijven, bewust of onbewust. In dit laatste blog willen we dat expliciet maken. Wat was van invloed op de onderwerpen en inhoud van onze reportages?

De oorlog tussen Israel en Gaza draait voor een deel om de internationale opinie. Daarom weerde Israel journalisten tijdens de oorlog met Gaza. Daarom beschuldigen ze elkaar van oorlogsmisdaden. In Nederland worden we ons daar telkens bewuster van. Regelmatig laait de discussie op of de berichtgeving wel objectief is. Beide partijen claimen daarbij tekort te worden gedaan. Hoe zat dat bij ons?

Toegang tot informatie

In tegenstelling tot veel andere landen in het Midden-Oosten is het gemakkelijk werken in Israel. Dat wil zeggen: er wordt je weinig in de weg gelegd. Sterker nog: toen we geen persvisum kregen adviseerde een functionaris van de Israelische overheid om dan maar zonder persvisum aan de slag te gaan: 'dat kan vrijwel overal'. Zo gezegd zo gedaan. En hij kreeg gelijk. Zelfs op de Westbank is dat geen probleem. Alleen Gaza blijft voor journalisten zonder officiele papieren gesloten.

Toch is het zaak scherp te blijven. Wie gemakkelijke verhalen wil vertellen is hier aan het goede adres. Het kantoor dat de persvisa verstrekt ondersteunt journalisten waar mogelijk. Zo liggen er een aantal Qassamraketten, zijn er namen en foto's van slachtoffers van diezelfde raketten en dikke dossiers waarin de oorlosgmisdagen van Hamas worden getoond en bewezen.

Ook op verkiezingsavond werden de journalisten in de watten gelegd. In een kantoor buiten het centrum van Jeruzalem werden journalisten uitgenodigd. Er was live-contact met de buitenlandwoordvoerders van alle grote partijen, wireless internet, eten en experts op allerlei gebied. Je hoefde het kantoor niet uit voor je verhaal. En wij hebben daar voor de live-chat goed gebruik van gemaakt. Maar de experts die je spreekt zijn natuurlijk wel geselecteerd door de Israelische overheid.

Interactie

Een van de voordelen van webreportages is de interactie met lezers. Zij kunnen met vragen, feedback en aanvullende kennis de journalisten scherp houden. Maar ondanks oproepen bij de TV-items van EenVandaag en onze expliciete uitnodiging is dat, op een enkele reactie na, niet van de grond gekomen. Het is gissen naar de oorzaak. Maar wellicht dat de enorme aandacht voor Israel – altijd, maar rond de verkiezingen in het bijzonder – daar een reden voor was. Wie zich ergens mee wilde bemoeien kon bij tientallen fora terecht.

Overige grenzen

Gevaar van eenzijdigheid bij de berichtgeving over Israel ligt nog op drie andere manieren op de loer:

- De taal. Hoewel veel mensen een woordje engels spreken, zal wie geen Hebreeuws of Arabisch spreekt het risico lopen bepaalde stemmen te missen. Wij probeerden dat te ondervangen door zoveel mogelijk groepen aan het woord te laten – ook al is het dan altijd iemand die engels sprak.

- De extremen. Wie alleen de extremen aan het woord laat (bijv. kolonisten en seculiere linkse hippies) lijkt hoor en wederhoor toe passen. Het risico is alleen dat je daarmee de grote – vaak stille en gematigde – meerderheid over het hoofd ziet. Bovendien zorgt het vaak voor een simplificatie van de werkelijkheid. Er zijn lang niet altijd enkel voor- en tegenstanders.

- Betrokkenheid. Israel is bij uitstek een land dat waardering of weerstand oproept – en uitdaagt tot het innemen van een positie. Bij vrijwel iedereen. Ook bij ons. Wij hebben geprobeerd, door bijvoorbeeld aan te geven waar ons kieskompas ons deed uitkomen, dat expliciet te maken. Dat heeft niet iedereen overtuigd en wellicht is het van invloed geweest op de keuze van onze onderwerpen, denk aan Neve Shalom en de item over de surfer. Maar die keuzes werden in ieder geval ten dele ook gemotiveerd door onze hoofdvraag: wat is de status en de toekomst van het vredesproces?

Kortom, kaders zijn er geweest en objectiviteit is grote uitdaging voor wie eerlijk verslag wil doen uit het Midden-Oosten. Bovenstaande helpt misschien om de webreportages op dit weblog op waarde te schatten.

Tweet